Izveštaj Agencije za životnu sredinu: Oko milion stanovnika pilo lošu vodu, otpad uvozimo iz Bosne a izvozimo u Saudijsku Arabiju

U 2023. godini 911.350 stanovnika Srbije imalo je na raspolaganju vodu iz javnih vodovoda gradskih naselja koja je bila takvog fizičko-hemijskog sastava da se svrstavala u kategorije loš, veoma loš i alarmantan.

Kvalitet vode iz javnih vodovoda gradskih naselja koji je u mikrobiološkom smislu bio sa nivoom rizika po zdravlje ljudi umeren, velik i ogroman u 2023. godini je na rapsolaganju bio za 836.787 stanovnika, ovo pokazuju podaci Agencije za zaštitu životne sredine Srbije.

Najnoviji izveštaj o kvalitetu vazduha, vode i zemljišta za 2024. godinu koji je usvojila Vlada Srbije, pokazuje i koliko je stanovnika Srbije imalo pristup vodi iz javnih vodovoda, koliko je domaćinstava imalo kanalizaciju odnosno koliko je bilo priključeno na javnu kanalizaciju, ali i to koliko otpada recikliramo, koliko imamo deponija, koliko smo otpada proizveli i tako dalje.  Iz izveštaja se može saznati da je Srbija izvozila svoj otpad čak u Saudijsku Arabiju, ali i da ga je uvozila iz drugih zemalja.

Kada je u pitanju procenat stanovništva koji je imao pristup priključcima na javni vodovod u Srbiji u 2023. godini, taj broj je iznosio 88,8 procenata.

Najveća priključenost stanovništva je bila u Beogradskom regionu, a najmanja u regionu Šumadije i Zapadne Srbije.

Procenat stanovnika priključenih na javni vodovod; izvorAgencija za zaštitu životne sredine

Koliko domaćinstava je priključeno na javnu kanalizaciju?

Procenat stanovnika priključenih na javnu kanalizaciju u Srbiji u 2023. godini iznosi 63,3 odsto, pokazuju podaci Agencije za zaštitu životne sredine. Najveća priključenost je u Beogradskom regionu, a najmanja u regionu Južne i Istočne Srbije.

Stanovništvo koje nije priključeno na javnu kanalizaciju većinom koristi septičke jame za evakuaciju svojih otpadnih voda, dok jedan manji deo koristi suve sisteme i nenamenske instalacije za evakuaciju otpadnih voda.

Posebnu opasnost za zahađivanje podzemnih voda predstacvlja stepen priključenosti stanovništva na kanalizaciju u odnosu na vodovod, posebno u naseljima koja imaju manje od 50.000 stanovnika.

Procenat stanovnika priključenih na javnu kanalizaciju; izvorAgencija za zaštitu životne sredine

U izveštaju Agencije navodi se i to šta su bili najveći zagađivači vode u Srbiji u 2023. godini.

Tako su Uredbom o graničnim vrednostima prioritetnih i prioritetnih hazardnih supstanci koje zagađuju površinske vode i rokovima za njihovo dostizanje definisane supstance i njihove dozvoljene prosečne godišnje koncentracije kao i maksimalne dozvoljene koncentracije koje se mogu naćiu vodi.

One se ne smeju prekoračiti kako se ne bi ugrozili standardi kvaliteta životne sredine za površinske vode, a time i zdravlje ljudi.

Tako je analiza površinskih voda u 2023. godini, koja je urađena na 80 mernih mesta na 56 vodotokova i šest mernih mesta na dve akumulacije pokazala da su supstance koje izazivaju dugoročne posledice po ekosisteme premašene na tri merna mesta na tri vodotoka u Srbiji.

U narednoj tabeli prikazano je šta se sve nalazilo u vodi i koliko su granične vrednosti prekoračene.

Izvor: Agencija za zaštitu životne sredine

Smanjili smo otpad zahvaljujući Vinči ali i manjem broju stanovnika

Podatke o komunalnom otpadu dostavljaju Javna komunalna preduzeća iz  lokalnih zajednica. U 2024. godini izveštaje je dostavilo 99 Javno komunalno preduzeće. Tako podaci pokazuju blago smanjenje vrednosti količina generisanog komunalog otpada.

Međutim, podaci o količini prikupljenog i deponovanog otpada su slični onima iz 2023 godine, što se, kako je navela Agencija u izveštaju, može pripisati uvođenju spaljivanja komunalnog otpada na deponiji „Vinča”, kao i smanjenju broja stanovnika u Srbiji, što je u skladu sa podacima Republičkog Zavoda za statistiku.

„To se jasno vidi iz neznatnog smanjenja srednje dnevne količine otpada uz istovremeno značajnije smanjenje ukupne količine generisanog komunalnog otpada. Obuhvat prikupljanja komunalnog otpada je sličan vrednostima iz prethodnog perioda. Stepen reciklaže komunalnog otpada je viši u odnosu na prethodnu godinu i iznosi 17,6 odsto“, navela je Agecnija.

U Srbiji je do sada izgrađeno 12 sanitarnih deponija od čega su deset regionalnih i dve lokalne.

Što se tiče proizvodnje otpada u toku delatnosti preduzeća, situacija je sledeća:

Privredni subjekti izveštavaju Agenciju za zaštitu životne sredine o otpadu koji proizvode u toku svoje delatnosti i načinu postupanja sa proizvedenim otpadom.

Na osnovu pristiglih izveštaja u toku 2024. godine u Srbiji je proizvedeno 8,25 miliona tona otpada od čega je 104 hiljada tona otpada koji je po karakteru opasan.

Podatke o otpadu koji stvaraju u toku delatnosti i načinu postupanja sa njim je dostavilo 5.556 postrojenja.

Termoenergetski objekti su najveći proizvođači otpada, navodi Agecnija. Leteći pepeo od uglja i pepeo, šljaka i prašina iz kotla čine 73 odsto ukupne količine proizvedenog otpada. Ovakva vrsta otpada generisana je u količini od 6,01 miliona tona.

Zastupljene su u značajnim količinama i druge vrste otpada koji potiču iz termičkih procesa: neprerađena šljaka i otpadi od prerade šljake iz industrije gvožđa i čelika. Nakon toga po količini slede otpadni metali, prvenstveno gvožđe i čelik, solidifikovani i drugi otpadi iz postrojenja za obradu otpada papirna i kartonska ambalaža, iskop i zemlja nastali tokom građevinskih delatnosti i čvrsti otpadi na bazi kalcijuma u procesu odsumporavanja gasa.

Najviše zastupljene vrste opasnog otpada su mešavina materijala koji nastaju od mehaničkog tretmana otpada koji sadrže opasne supstance, zatim staklo, plastika i drvo koje sadrže opasne supstance iz grupe 17 koju čine građevinski otpadi i otpad od rušenja, čvrsti otpadi muljevi, filter kolači iz procesa tretmana gasa iz industrije gvožđa i čelika.

Izvozimo otpad i u saudijsku Arabiju, ali ga i uvozimo

Srbija je, prema podacima Agencije za zaštitu životne sredine najviše otpada  izvezla u Bugarsku i Hrvatsku u koje je izvezen i opasan i neopasan otpad, dok je po količini izvezenog otpada u Mađarsku izvezen samo neopasan otpad. Opasan otpad najviše je izvezen u Kraljevinu Saudijsku Arabiju i Republiku Bugarsku.

Najviše otpada je uvezeno iz Rumunije, Hrvatske, Mađarske, i Bosne i Hercegovine. Opasan otpad najviše je uvezen iz Bosne i Hercegovine, a uvezen je i iz  Crne Gore i Severne Makedonije.

Iz Srbije je u toku 2024. godine izvezeno 322.232 tona otpada od čega 33.172 tone ima karakter opasnog i 289.060 tona neopasnog otpada.

Polovinu izvezenog otpada čine metali, od čega su najviše zastupljeni otpadno gvožđe i čelik.

Značajne količine izvezenog otpada predstavljaju papirna i kartonska ambalaža, otpadni papir i karton, otpadno staklo, staklena ambalaža, šljake iz termičkih procesa gde najviše ima šljake iz termičke metalurgije aluminijuma i otpadna jestiva ulja i masti.

Izvoz opasnog otpada pretežno čini otpad nastao u procesu tretmana gasa iz industrije gvožđa i čelika, a zatim po količini slede kiseline za čišćenje nastale tokom hemijskog tretmana površine i zaštite metala.

Uvezeno je 287.913 tona otpada od čega 7.924 tona ima karakter opasnog i 279.989 tona otpada koji je po karakteru neopasan.

Otpadna papirna i kartonska ambalaža i otpadni papir i karton čine više od 60 odsto količine otpada koji je uvezen. Po zastupljenosti slede otpadni metali, plastika i guma i otpadne olovne baterije. Uvoz opasnog otpada se odnosi samo na olovne baterije.

Izveštaj o zagađenju vazduha: Teški metali u Boru, u osam gradova prekomerno zagađenje