Svako deseto dete žrtva zloupotrebe dečijeg rada

Gotovo svako deseto dete u Srbiji uzrasta od pet do 17 godina, bilo je u 2021. godini izloženo zloupotrebi dečjeg rada. To je 9,5 odsto dece ovog uzrasta, odnosno ukupno oko 82.000 dece u Srbiji.

Zloupotreba dečjeg rada u najvećoj meri je rasprostranjena u neurbanim oblastima, u poljoprivredi, i to u domaćinstvima gde nosilac domaćinstva poseduje niži nivo obrazovanja, pokazuju rezultati Anketnog istraživanja o zloupotrebi dečjeg rada koju je u Srbiji 2021. godine po prvi put sproveo Republički zavod za statistiku u saradnji sa Međunarodnom organizacijom rada.

Opasnom radu izložena je 21.000 dece uzrasta od 15 do 17 godina (10,1 odsto sve dece u ovoj starosnoj grupi), i 14.000 dece uzrasta od 5 do 14 godina (2,2 odsto od ukupnog broja dece u ovoj starosnoj grupi).

U svim starosnim grupama, stopa zloupotrebe dečjeg rada je viša kod dečaka nego kod devojčica, a kod dečaka postoji i veća verovatnoća izlaganja opasnom radu. Što su deca starija, rodne razlike postaju sve izraženije, pa je kod dece uzrasta od 15 do 17 godina, stopa zloupotrebe dečjeg rada kod dečaka više nego dvostruko veća nego kod devojčica.

Regionalno posmatrano, zloupotreba dečjeg rada najprisutnija je u Šumadiji i Zapadnoj Srbiji za sve starosne grupe, gde je čak jedna četvrtina dece uzrasta 12–14 godina bila izložena zloupotrebi dečjeg rada.

Dečiji rad na ulici

Kao poseban vid zloupotrebe dečjeg rada prepoznata je zloupotreba dečjeg rada na ulici, prosjačenje, prikupljanje sekundarnih sirovina, nuđenje usluga i robe u zamenu za novac.

Istraživanje „Brza procena zloupotrebe dečjeg rada na ulici“ koje je u periodu od februara do septembra 2022. godine realizovala SeConS grupa za razvojnu inicijativu, obuhvaćena su deca iz siromašnih porodica koje pretežno pripadaju romskoj nacionalnoj manjini, koje su korisnici materijalnih davanja i gde se dečji rad pojavljuje kao dodatni način na koji porodica pokušava da izađe iz siromaštva i opstane.

Posmatranja na terenu su pokazala da su na ulici podjednako prisutna deca oba pola, različitih uzrasta (od novorođenčadi koju roditelji nose sa sobom kada prose do starijih tinejdžera), da deca koja rade samostalno ili u grupama bez roditeljske pratnje imaju između 6 i 16 godina, i da pretežno rade u grupama (od dvoje do 11 članova), ali da se u njihovom okruženju neretko nalaze odrasli koji nadziru njihov rad.

Deca zlostavljanje najčešće trpe u porodici