Beograd do 2035. planira 1.500 hektara urbanih šuma: „Neshvatljivo u kakvom se stanju nalazi Ada Ciganlija“

U toku je javni uvid u Nacrt Programa razvoja urbanih šuma na teritoriji Beograda za period od 2025. do 2035. godine, koji predviđa da do 2035. godine površina urbanih šuma dostigne 1.500 hektara. Istovremeno, dokument upozorava na zapuštenost, divlje deponije i bespravnu gradnju koja ugrožava postojeće šume u Beogradu.

Plan je da se trenutna površina urbanih šuma od 1.105 hektara (bazna godina kada su izvršena merenja je 2025) poveća na 1.500 hektara do 2035. godine.

Planirano je najmanje 200 hektara pošumljenih ili obnovljenih degradiranih površina, kao i pretvaranje 100 hektara postojećih zelenih površina u urbane šume.

Beograd bi trebalo da dobije i 300 kilometara zelenih i plavo-zelenih koridora, odnosno pojaseve zelenila i vodotokova koji povezuju različite delove grada. Plan je i da se udvostruči broj građana kojima je urbana šuma dostupna na udaljenosti do 300 metara (najmanje 60 odsto stanovnika).

Međutim, postojeće beogradske šume već se suočavaju sa ozbiljnim problemima, upozoravaju autori Programa, Institut za šumarstvo i „Foresting“ d.o.o.

Među najvećim urbanim šumama Beograda su Ada Ciganlija (327 ha), Košutnjak (305 ha), šume uz auto-put (157 ha), Miljakovačka (145 ha) i Zvezdarska šuma (109 ha). Upravo neke od najvećih nalaze se i među najugroženijima.

Među kompleksima sa posebno lošim zdravstvenim stanjem izdvojeni su Ada Ciganlija, Košutnjak i Miljakovačka šuma, dok je Topčiderski park zabeležen kao lokalitet dobrog zdravstvenog stanja.

„Neshvatljivo je u kakvom se stanju nalazi Ada Ciganlija, koja ima ‘plavu zastavu’ za plažu“, navode autori.

„Plava zastava“ je međunarodni ekološki sertifikat koji se dodeljuje plažama koje ispunjavaju određene standarde čistoće, bezbednosti i uređenosti.

Oni kritikuju postavljanje privatnih splavova duž Save, koji su gotovo u potpunosti izmenili izgled autohtone priobalne vegetacije, ali i širenje sportsko-rekreativnih sadržaja na račun šumskih kompleksa i zelenih površina.

„To ima nesagledive posledice po održivost šumskog pokrivača“, navodi se u dokumentu.

Problemi postoje i zbog načina uređenja prostora. Prilikom izgradnje puteva, staza i betonskih ili asfaltnih površina, kako se navodi, nije se vodilo računa o blizini stabala, pa je na pojedinim mestima onemogućen normalan rast stabala i pravilan razvoj korena.

Ni stanje na Košutnjaku nije zavidno bolje jer ovaj kompleks ,,drastično propada posebno u poslednje četiri decenije“, navode autori.

Šuma je zagađena otpadom, bukom, skoro svako stablo je u lošem stanju zbog ljudskog faktora, parazitskih gljiva, ali i velikih promena temperature.

Zvezdarska, Miljakovačka i šuma na Bežanijskoj kosi suočavaju se sa sličnim problemom, granica šumske površine se smanjuje na račun gradnje i stanovanja.

Za Zvezdarsku šumu autori Programa navode da je jedan od glavnih problema bespravna gradnja koja traje decenijama.

„Divlja gradnja koja je započeta 90-ih godina prošlog veka nije zaustavljena ni danas“, navodi se u Programu.

Granica Miljakovačke šume se pomera zbog nelegalne gradnje, navode autori, a istovremeno je zagađena mini-deponijama.

Sa sličnim pritiskom suočava se i šuma na Bežanijskoj kosi, čija se površina smanjuje jer sve više ljudi gradi kuće, dok ne održavaju granice koje su pomerili. Na pojedinim mestima, posebno u blizini auto-radionica, obod šume koristi se i kao odlagalište automobilskih guma, dok se delovi uz gradilišta koriste kao parking ili privremena odlagališta.

Šumski kompleks na Topčideru i zelene površine na Topčiderskom brdu su u dobrom zdravstvenom stanju, što se tiče stabala i biljaka, a istovremeno su ove lokacije značajno stanište za mnoge ptice i druge životinje. Ipak, autori Programa imaju brojne zamerke na održavanje i uređenje ovog prostora.

Na delu iznad crkve nalazi se klizište, u šumi je postavljeno nekoliko manjih smeštajnih objekata bez dozvole, a cela šuma „odaje utisak zapuštenosti“.

Posebno se kritikuje Javno komunalno preduzeće ,,Zelenilo – Beograd“, koje je korisnik ovog prostora.

„JKP ‘Zelenilo – Beograd’’ ne iznosi otpad (suve grane, pokošena trava, neiskorišćen travni busen…) već ostavljaju po celoj površini park-šume“, navodi se u dokumentu.

Za sve šumske površine u Beogradu definisani su ciljevi i prioriteti nege i obnove, a glavni teret finansiranja trebalo bi da nose Grad Beograd i država.

Zajedno sa Programom razvoja urbanih šuma na teritoriji grada Beograda 2025-2035 objavljen je Izveštaj o Strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu. U okviru javnog uvida 31. avgusta 2026. godine u 10 časova biće održana javna prezentacija sa javnom raspravom u Gradskoj upravi grada Beograda.

Za 20 godina u Srbiji izgorela teritorija veličine skoro celog Niša: Ovo su najveći šumski požari kod nas