Srbija

06.01.2023. 15:57

Klima 101

Autor: Nova ekonomija

U Beogradu sve manje zelenih površina, umesto parkova dobijamo beton

Zelenilo ublažava klimatske promene...

Foto: Nova ekonomija/Čedomir Savković

Poslednjih godina dosta se gradi u prestonici Srbije

Srbija

06.01.2023. 15:57

Nedostatak zelenila u Beogradu pojačava posledice klimatskih promena. Samo 31 odsto teritorije Beograda je pod zelenim površinama, dok je evropski prosek 42 odsto.

Kako piše portal Klima 101, prema rečima Tijane Jakovljević, asistenta na Geografskom fakultetu u Beogradu, posledice nedostatka zelenila u srpskoj prestonici, postaju jasnije poslednjih godina.

U Beogradu je primetan trend betoniranja slobodnih i zelenih površina, iako postoje neki svetli primeri ozelenjavanja.

Glavni grad Srbije zaostaje za evropskim gradovima u kojima je već aktuelan trend takozvane zelene gradnje.

„Ukoliko posmatramo samo 10 gradskih opština, u užem centru grada danas imamo manje zelenila nego 1990. godine”, kaže Jakovljević.

Beograd traži nezavisne stručnjake za zaštitu životne sredine

Ona podseća da su u Beogradu zelene površine i šume smanjene oza oko 13 odsto, dok su se naselja i infrastruktura proširili za oko 33 odsto, odnosno na skoro dodatnih 5000 h.ektara.

„Kako u gradske opštine spadaju Zemun i Palilula, koje imaju mnogo poljoprivrednih površina, uočava se i smanjenje tih prostora u korist naselja i infrastrukture“, dodaje Jakovljević.

Kada analiziramo i prigradske opštine, ne vidi se da je došlo do značajnije promene zelenih površina.

Ipak, kako se dodaje, to je pre svega zato što su pojedine poljoprivredne površine u opštinama kao što su Lazarevac i Mladenovac obrasle prirodnom vegetacijom.

„Stvorile su se nove livade, površine pod žbunjem ili šikarom. Na taj način dolazi do nivelisanja ukupnog broja podataka“, dodaje Jakovljević.

 

Ranjivost gradova na klimatske promene jasnija je nego ikada ranije

Česti ekstremni vremenski događaji poput toplotnih talasa i poplava dovode urbano stanovništvo u sve veću opasnost.

Širom sveta se koriste razne tehnike, od građenja takozvani sunđer parkovi, koji višak vode koriste za navodnjavanje u sušnom periodu, pa sve do prelaska na otpornije materijale.

Ipak većina gradova i dalje najviše veruje u poznat metod ublažavanja klimatskih promena – ozelenjavanje.

Naučnici tvrde da tako može da se smanji porast prosečne dnevne temperature tla za oko 0,17 stepeni Celzijusa tokom jedne decenije. 

Gradovima su potrebne zelene i plave površine, kao što su bašte, parkovi, ulično drveće, vode i močvare.

Na vrhu liste glavnih gradova po zelenim površinama nalaze se Oslo, Zagreb i Ljubljana, dok je Beograd pri dnu tabele.

 

Prema njenim rečima, beogradski Trg Republike je odličan primer betoniranja, renoviran je pre nekoliko godina.

Umesto zelenila, postavljene su granitne ploče koje su stvorile veliko urbano ostrvo toplote i promenile mikroklimu najužeg centra.

Na taj način unutar grada postaje toplije nego u okolini.

Jakovljević ističe da je taj efekat posebno izražen leti, kada su dani prijatniji na periferiji Beograda.

To govore i podaci, pa je tako u periodu od 1990. do 2017. godine, stanica Vračar (uže gradsko područje) bila toplija od stanice Surčin (periferija grada), za 0,7 stepeni na godišnjem nivou.

„Zahvaljujući ispravanju viška vode sa površine biljke, temperatura može biti niža i do 5 stepeni Celzijusa. Zasenjena površina može imati i do 25 stepeni niže temperature u odnosu na onu koja je izložena direktnom sunčevom zračenju“, kaže Jakovljević.

Zelenilo takođe sprečava ulične poplave.

Krošnja zadržava vodu i ona sporije stiže do zemljišta. Niža vegetacija, kao i samo zemljište poput sunđera prima vodu, pa je njeno oticanje ka kanalizacionom sistemu smanjeno i usporeno.

U bloku 67a u planu crkva i stambeno-poslovne zgrade

„Ukoliko dominiraju površine prekrivene asfaltom i betonom, kiša se direktno sliva u kanalizacioni sistem u kratkom vremenskom periodu i onda se u ulicama sa nižom nadmorskom visinom u odnosu na okolni teren javljaju ulične poplave“, rekla je naučnica sa Geografskog fakulteta.

 

Beograd bi trebalo da dobije Linijski park koji će se prostirati od Beton hale sve do Pančevačkog mosta.

Ideja je da sadrži zelene zidove i krovove, cvetne vrtove, ekološka staništa, ostrva svežine, zelene zvučne barijere, sistem za sakupljanje atmosferskih voda i druga prirodom inspirisana rešenja.

Ostaje da se vidi da li će i u kolikoj meri ovakvi poduhvati uspeti da saniraju posledice investitorskog urbanizma, i da uspore nezadržive posledice klimatskih promena.

 

Park vojvode Vuka je rekonstruisan u septembru 2019. godine i on kako se navodi, predstavlja model uspešne intervencije u javnom prostoru.

Korišćeni su kvalitetni materijali, a pažnja je u velikoj meri usmerena na uređenje zelenila.

Na taj način se, prema rečima Tijane Jakovljević, stvorila prirodna oaza, kakvih nema puno. Ona ističe da drveće prečišćava vazduh:

„Štetni gasovi se filtriraju pomoću stoma na listovima. PM čestice se zadržavaju na površini biljaka i na taj način se vazduh prečišćava. Takođe zelenilo predstavlja barijeru u odnosu na izvor buke, pa ako neku bučnu saobraćajnicu izolujemo drvoredom“.

Saobraćaj, buka, zagađen vazduh i povećana letnja temperatura samo su neki od problema Beograda.

Jasno je da investitori svaki park i zelenu površinu gledaju kao potencijalne stambene kvadrate i profit, ali upravo zato je potrebno da postoji urbanistički plan, koji sadrži drvorede, travnjake, parkove ili šume.

Spornom procedurom umesto škole i vrtića – crkva i stambeno-poslovni kompleks

Preuzimanje delova teksta je dozvoljeno, ali uz obavezno navođenje izvora i uz postavljanje linka ka izvornom tekstu na novaekonomija.rs

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Pre slanja komentara, molimo vas da se upoznate sa pravilima komentarisanja i pravilima korišćenja sajta.

Sajt je zaštićen pomocu reCaptcha i Google. Google Politika Privatnosti i Google Uslovi Korišćenja su primenjeni.

The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.