Pandemija dodatno pogoršala položaj ljudi sa invaliditetom u Srbiji
Hiljade osoba sa invaliditetom u Srbiji zadržavavaju se u specijalnim ustanovama a država u toj oblasti nije uspela da se prilagodi ni pandemiji ni međunarodnim standardima ljudskih prava, ocenjuju autori studije "Analiza položaja osoba sa invaliditetom tokom kovid 19 krize". Njihov položaj, život i prava, kako se navodi, dodatno je otežala preopterećenost zdravstvenih ustanova.Autori studije čiji je cilj da posebno osvetli položaj ljudi sa mentalnim invaliditetom, tvrde da pandeijske mere nisu bile prilagođene osobama sa invaliditetom jer predstavnici te populacije nisu učestvovali u njihovom donošenju.Naglašava se da u Srbiji ne postoji jedinstvena baza o osobama sa invaliditetom, pa zbog toga nije poznat ni broj ljudi sa mentalnim invaliditetom koji žive u našoj zemlji.Mere donošene u cilju prevencije zaraze u ustanovama su duboko zadirale u ljudska prava stanara tih domova, posebno pravo na ličnu slobodu, privatnost i porodični život, dodaje se u studiji. Postupci nadležnih organa pre i tokom pandemije su, kako se dodaje, potencijalno ugrožavali i pravo na život.ALARM U MINISTARSTVU PROSVETE NAKON ZABRINJAVAJUĆIH REZULTATA O DECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU Osobe sa invaliditetom koje žive u porodicama i u zajednici srele su se sa pandemijskim merama koje u početku nisu prepoznale specifičnost njihove situacije, pa su teže podnele novu situaciju nego na ostatak stanovništva.Autori studije čiji je cilj da osvetli položaj ljudi sa mentalnim invaliditetom u Srbiji ističu da domaći propisi u toj oblasti i dalje nisu usklađeni sa međunarodnim standardima ljudskih prava, naročito sa Konvencijom o pravima osoba sa invaliditetomPoložaj tih ljudi, kako se dodaje, uslovljen je predrasudama, nedovoljnim resursima, nerazvijenim ili nepristupačnim uslugama u zajednici. Ta grupa ljudi je kako se dalje ocenjuje marginalizovana i socijalno isključena, pa oni nisu dovoljno osnaženi da zastupaju svoja prava i interese. OSOBE SA INVALIDITETOM DOBILE PLATFORMU ZA ZAPOŠLJAVANJE Dolaskom pandemije deca sa smetnjama u razvoju koja se obrazuju po individualnom planu suočavala su se sa problemima u pristupu tom obrazovanju, kao i lošom komunikacijom sa školama.Škole su tokom jednog perioda, kako se podseća, zatvorile vrata za učenike sa mentalnim invaliditetom, dok se nastava u redovnim školama odvijala po uobičajenom ili kombinovanom modelu. Mnoge usluge deci i osobama sa mentalnim invaliditetom, kao što su dnevni boravci i lični pratioci, nisu funkcionisale, a povratak na uobičajen način funkcionisanja nije bio dovoljno efikasan. U studiji se navodi da država nije spremna da rešava te probleme, kao i da doprinese ravnomernoj geografskoj raspoređenosti usluga koje treba da obezbedi osobama sa invaliditetom.VEĆINA ODSTO OSOBA SA INVALIDITETOM TRAŽI POSAO DUŽE OD GODINU DANA PREOPTEREĆENOST ZDRAVSTVENIH USTANOVAZbog preopterećenosti zdravstvenog sistema tokom pandemije, svi problemi sa kojima se deca i osobe sa mentalnim invaliditetom inače suočavaju u oblasti zdravstvene zaštite, dodatno su produbljeni. U studiji se naglašava da treba rešiti sledeće probleme: dijagnostiku razvojnih teškoća, nepristupačnost zdravstvenih objekata i usluga, nedovoljnu senzibilisanost zaposlenih u ustanovama i neuvažavanje potrebe da se osoba sa invaliditetom mora upoznati sa medicinskim procedurama kojima će biti izložena, obavezano traženje njenog informisanog pristanka bez obzira na to da li je poslovno sposobna. Poseban problem predstavlja i nedostatak protokola za decu i roditelje sa invaliditetom koji treba da se smeste u bolnice.Nepripremljenost na pandemiju je, kako se ističe, potencijalno koštala života mnoge ljude sa invaliditetom smeštene u institucije. Pandemija je dodatno pogoršala položaj osoba sa invaliditetom koji žive u porodicama i u zajednici, a posebno onih koji žive u ustanovama socijalne zaštite.
